Արայ Զարգարեան / Է՛լի, Է՛լի, լա՞մա, սաբաքթանի…

Արայ Զարգարեան / Է՛լի, Է՛լի, լա՞մա, սաբաքթանի…

1727
Կիսվել
Սենյակի առաստաղի բարձրությունը բավական էր մարդկային հոգիների խորությունը չափելու համար: Շատ ժամանակ ստիպված էի ծնկաչոք մտնել սենյակ՝ ինչ-որ բան վերցնելու համար: Քանդված տան նկուղում գտնվող փոքրիկ սենյակն այն ամենն էր, ինչ ես ունեի այս աշխարհում: Մամռապատ առաստաղը լացում էր: Նա չէր համակերպվել այն մտքի հետ, որ որբ է մնացել: Հաճելի էր գիշերները տեսնել, թե ինչպես են ջրի կաթիլներն ինքնասպան լինում: Առավոտյան արևի խամրած շողերը գոլորշիացնում էին հատակին թափված որբ արյունը: Գիշերները քնելուց առաջ վերցնում էի հորեղբորս նվիրած գիրքը, ամուր սեղմում կրծքիս ու քնում: Գիրքն ինձ ավելի էր ջերմացնում, քան երևակայական մայրս:
Երկընտրանքի առաջ էի կանգնած: Երբ լուսինը մայր մտավ, վերցրի գիրքն ու վազեցի դուրս: Նկուղի աստիճանների վրա նշմարվում էին կարմիր ոտնահետքերս: Գիտեի, որ հորեղբայր Թովմասն ինձ էր սպասում, ուստի սկսեցի ավելի արագ վազել: Աջ ձեռքով ամուր բռնել էի գիրքը, իսկ ձախ ձեռքս, փուչ օդի հետ շփվելուց, շիկնել էր: Նրա մեջ կուտակված բացասական էներգիան դուրս փախնելու կարիք ուներ:
Ծարավ էի: Այս ութ տարիների ընթացքում մարմինս կյանք չէր տեսել: Քարացած հոգիս հեղուկ արյան պես թպրտում էր: Զգում էի, որ ջրի կարիք ունեմ: Հոգեվարքի մեջ գտնվող մարդը սատանայից մեկ քայլ ձախ է լինում կանգնած: Հեռվից տեսա հորեղբայր Թովմասի չոր գլուխը: Ճակատի կնճռոտված կաշին այնքան էր մաշվել, որ նրա տակից նշմարվում էր սևացած գանգը: Նրա գլխին կանգնած սև ագռավի կարմիր աչքերն արևը ներկեցին կարմիր գույնով: Այդ փոքրիկ աչքերը կարողացան կուլ տալ արևը: Թովմասի պսակը խամրել էր:
Մոտեցա նրան. գրկեց ինձ ու համբուրեց: Արդեն սովոր էի նրա սառը ու չոր գուրգուրանքին: Ագռավը վաղուց թռել էր: Թովմասի աչքերի մեջ ես տեսա ագռավին: Զգում էի, որ գիրքն ինձ դարձրել է հասուն մարդ:
Ժամանակի ընթացքում նա դարձավ միակ ընկերս: Ամեն օր Թովմասի հետ զրուցելուց հետո զգում էի, որ հոգեբանորեն հասունանում եմ: Հանդիպումից հետո ամեն մեկս վերադառնում էինք մեր եկած ճանապարհով: Այդ օրը Թովմասը նման չէր ինքն իրեն: Նրա անորոշ աչքերի մեջ մեծ գաղտնիք կար թաքնված: Սկսեցի ինձ ստիպել, որ համակերպվեմ միայնակ մնալուն: Հետաքրքրությունը տանջում էր ինձ, ուզում էի բացահայտել նրան ամբողջությամբ: Միգուցե նա մի նոր չբացահայտված աշխարհ է: Ձանձրալի էր ամեն օր տեսնել այդ թշվառ պատերը: Առնետների հետ ընկերությունը դարձել էր միայնությունից ցրվելու միակ միջոցը: Սիրտս վկայում էր, որ ժամանակի ընթացքում միայնությունը նույնիսկ Աստծուն կտանի իմ կողքից, որպեսզի մենք երկուսով մնանք:
Ամբողջ գիշեր չկարողացա քնել: Թովմասի մասին մտքերն ինձ շնչահեղձ էին անում: Անհամբեր սպասում էի, թե երբ է բացվելու լույսը, որ կենդանի մնամ: Աչքերս որսացին գոլորշիացող կյանքի փոքրիկ ամպերը: Տնից դուրս եկա ու վազեցի դեպի մեր հանդիպման վայրը: Սառն օդը թարմացրեց հոգիս: Առաջին անգամն էր, որ երկու ձեռքերս միասին զգացին ազատության քաղցրությունը: Այս անգամ դրական լիցքեր վերցրեցի կյանքից: Ժամանակակից կյանքում դրական լինելն արդեն իսկ բացասականության առաջին նշանն է: Աչքերիս միջից սկսեց սառը գոլորշի հոսել: Հասա այն մենավոր ծառին, որտեղ ամեն անգամ մենք հանդիպում էինք: Թովմասն այնտեղ չէր: Զարմանալի էր, որ կյանքում առաջին անգամ անտեսեց ինձ: Անգամ անտեսեց այն գիրքը, որը միակ պատճառն էր մեր բարեկամության: Նայեցի երկինք, բայց չտեսա այն սև աչքերը, որոնք ծակել էին սիրտս: Արևն անսովոր գույն ուներ ինձ համար՝ կարմիր չէր: Հողն իրեն կաշկանդված էր զգում: Զգում էի, թե ինչպես է հողը փախչում ոտքերիս տակից: Չկարողացա դիմանալ, ընկա գետնին: Աչքերս փակվեցին: Երբ բացեցի աչքերս, տեսա երկնքում սավառնող ագռավին: Ու՞ր է Թովմասը, մի՞թե նա ագռավ է դարձել, որ չգտնեմ նրան: Մի կերպ կանգնեցի: Ոտքերս մնացին գետնին ընկած: Չկարողացա վերցնել գետնից: Հետևեցի ագռավին ու սկսեցի թռչել նրա հետևից: Երկինքը դարձավ անտեսանելի, նշմարվում էին միայն երկնքի ծորացող արյան փոքրիկ բծերը: Օդը խուսափում էր ինձ հետ հանդիպել: Վերջին ճիգերը գործադրեցի, որ հասնեմ նրան: Հասա մի փոքրիկ ջրհորի մոտ ու կանգ առա: Քանդված ջրհորի քարերն ինձ տեսնելով լռեցին: Չկարողացա լսել նրանց խոսակցությունը: Մարմինս ինձ դանդաղ մոտեցրեց ջրհորին: Գլուխս նետեցի ջրհորի մեջ. ջուր չկար այնտեղ, բայց կարողացա այդ դատարկության մեջ տեսնել իմ դեմքը: Կյանքում առաջին անգամ էր, որ տեսա դեմքս: Չկարողացա զսպել արցունքներս: Կատարելության ձգտումն արցունքների միակ պատճառը հանդիսացան:
Հիշեցի գիրքս: Երևի միայնությունից խռովված՝ առնետների հետ է խոսում: Մտքերս դանդաղ հոսում էին ներքև: Համոզվեցի, որ աշխարհում լավագույն քանդակագործն Աստված է: Մարդու մասին ունեցած նրա պատկերացումն ապշեցրեց ինձ: Ուղեղս վառվում էր. շտապ հանեցի ջրհորի միջից: Ջրհորից մոտ տասը ոտնաչափ հեռու գտնվող մռայլ տունը Թովմասի տունն էր: Տունն անսովոր տեսք ուներ. առաջին անգամն էր, որ բուրգի տեսք ունեցող տուն էի տեսնում: Տեսա, որ մարմինս արդեն այնտեղ էր հասել, ես էլ որոշեցի շարժվել տան կողմը: Ջրհորի մեջ նայելուց հետո շփոթում էի դեմքս: Որոշեցի ներս մտնել, բայց վախն ամուր փաթաթվել էր մեջքիս ու բաց չէր թողնում: Պատի մեջ մխված ժանգոտ թուրը դուրս քաշեցի: Հազիվ էր լավացել այդ մեծ վերքը, որն ստիպված էր նորից ապաքինվել: Տան փայտյա դուռը որդնել էր: Սպիտակ որդերը նման էին թմրադեղի ազդեցության տակ գտնվող հիվանդների: Ինչ-որ գերբնական ուժ ինձ ետ էր պահում, չէի կարողանում դուռը բացել: Նորից ձայներ լսեցի ջրհորի մոտից: Քարերը նկատել էին իմ բացակայությունը: Տան պատերի վրա դեռ մնում էր Թովմասի սառած ստվերը: Ջրհորի ու տան քարերի մեջ նմանություն գտա, բայց տան քարերը մահմեդականի նման ամուր հավատ ունեին` մինչև վերջ լուռ մնացին ու չմատնեցին: Հուդայի փոխարեն որոշեցի ես համբուրել նրանց: Ժամանակը քիչ էր, չէի կարող բոլորին մատնել: Դողացող ոտքս վեր հանեցի ու հարվածեցի դռանը: Դուռը ոռնալով պոկվեց ու վայր ընկավ: Այն տպավորությունն էր, որ դուռն առաջին ու վերջին անգամ բացվեց: Չկարողացա ներս մտնել: Ձեռքերը մեջքիս մեխված էին մնացել: Երկու ձեռքով ամուր բռնել էի վիրավորանքի առարկան: Ներսում մութ էր, չկարողացա ոչինչ տեսնել, նկատեցի, թե ինչպես քարերից մի քանիսը լուռ փախան: Այդ ժանտախտային լռությունը շատ խորհրդավոր էր: Հանկարծ ներսից սկսեցին դուրս թռչել ագռավները: Գլուխս գրկեցի ու ամուր սեղմեցի կրծքիս: Տեսա, որ այդպես անհնար է պաշտպանվել, վերցրի թուրն ու սկսեցի անկանոն հարվածել: Բոլորը խուսափեցին թրի հետ հանդիպումից: Մի քանի րոպե ստիպված էի պայքարել նրանց դեմ: Վերջին ագռավների հետ դուրս թռավ Թովմասը: Թրով հարվածելուց հետո տեսա, թե ինչպես Թովմասի գլուխն օդում մի քանի պտույտ կատարելով՝ սատկած դիակի նման վայր ընկավ: Որդնած ճակատից դուրս թռավ լերդացած սև արյունը: Մարմինը գետնին կանգնած էր մնացել, չէր ուզում հավասարվել հողին: Լսեցի, թե ինչպես քանդվեց ջրհորը: Վերջին քարերի ընկնելու հետ մեկտեղ լսեցի սատկող ագռավի վերջին ճիչերը: Թրի վրայի արյունն իսկույն գոլորշիացավ: Ես ու Թովմասը հաղթական կանգնած նայում էինք միմյանց աչքերի մեջ: Անգամ այս պարագայում նա պահպանեց իր հաղթական կեցվածքը: Պատի վրայի սառած ստվերը, արյունով ներկվելուց հետո կենդանացավ ու փախավ:
Ջրհորը քանդվել էր, չկարողացավ ցած նետվել: Նրա նեխած բերանից դուրս թռած վերջին բառերը ջրհորի հատակին էին մնացել: Հողը բարկացել էր: Մոտեցա Թովմասին, գրկեցի, համբուրեցի մոխրացած սիրտը ու վազեցի տուն: Արդեն մութն ընկնում էր: Երբ հասա տուն, երկինքն ամբողջությամբ սևացել էր: Մտա տուն, հազիվ գտա սեղանին դրված մոմն ու վառեցի: Գիշերային ստվերներն իսկույն դուրս փախան: Մոտեցա տան անկյունում դրված դարակին: Այնտեղ էի թողել գիրքս: Գիրքը պատված էր ագռավի սև, արյունոտ բմբուլներով: Թովմասի հոտն առա: Նրա բացակայությունն արդեն իսկ հաստատում էր իր աներևույթ ներկայությունն այստեղ: Գրկեցի գիրքն ու դուրս եկա: Վերցրի բակում գցած բահն ու սկսեցի փորել հողը: Խոր մտքերը տակնուվրա արեցին ուղեղս: Մի պահ ուղեղս կանգ առավ, հոգիս էր մտածում նրա փոխարեն: Հաճելի էր հոգով մտածելը, քանի որ կյանքի մասին պատկերացումը դառնում էր պարզ ու հասարակ, իսկ պարզունակ կյանքով ապրելը գերագույն հաճույքներից մեկն է: Այդ պահին պետք էր գործել շատ արագ ու ճիշտ: Արդեն բավական խորացել էր փոսը: Բահը մի կողմ նետեցի: Փոսի մեջ տեսա Թովմասի գանգը: Նորից իր մասին հիշեցնել տվեց քանդված ջրհորը: Արդեն մոռացել էի դեմքս: Գիտեի, որ աշխարհից եմ, բայց աշխարհինը չեմ: Որոշեցի գնալ այնտեղ, որտեղից եկել էի: Իջա: Ներսում հարմար էր ու տաք: Անսովոր ջերմությունը պատեց մարմինս. գի՞րքն էր իր ներկայությամբ այդ անում, թե՞ մեկ ուրիշը: Հանգիստ տեղավորվեցի այնտեղ, գիրքն ամուր սեղմեցի սրտիս ու քնեցի: Տանը մարդ չկար, ոչ ոք չէր կարող արթնացնել ինձ: Այդ պահին երկնքից ցած նետվեց մի ագռավ ու իսկույն սատկեց: Տանը դադարել էին ինքնասպանության փորձերը: Մոմը հանգիստ դողում էր: Այժմ առնետները նոր ընկեր ունեին տանը: Այնտեղ կյանքն առանց ինձ էլ շարունակվում էր: Մեղեդային քամին սպանել էր ամբողջ աշխարհը: Լուսինն, օգտվելով առիթից, անհայտացավ: Երկնքում սավառնող մտքերս հավաքվեցին մեկ տեղ: Գիրքը դարձավ իմ միակ հարազատ թշնամին:
Ինչու՞ հանճարը չներեց ագռավին, մի՞թե իմ գործած մեղքն այդպես էլ աններելի կմնա:

 

  1. אלהי אלהי למא שבקתני.(Է՛լի, Է՛լի, լա՞մա, սաբաքթանի)-արամեյերեն նախադասություն է, որն արտասանել է Հիսուս Քրիստոսը խաչափայտի վրա, նշանակում է. «Աստված ի՛մ, Աստված ի՛մ ինչու՞ ինձ մենակ թողեցիր»:

Մեկնաբանություններ

Մեկնաբանություն